Voeding en nierstenen

Je nieren filteren allerlei afvalstoffen en andere overtollige stoffen uit je bloed. Deze stoffen komen in je urine terecht en verlaten zo je lichaam. Tussen al deze stoffen bevinden zich ook zouten en mineralen. Moeilijk oplosbare zouten en mineralen kunnen in bepaalde omstandigheden achterblijven in je nieren. Die zouten en mineralen kunnen samenklonteren tot nierstenen.

 

Op deze pagina krijg je antwoord op de volgende vragen:

  • Hoe herken je nierstenen?
  • Hoe worden nierstenen behandeld?
  • Wat doet voeding bij nierstenen?
  • Wanneer ga je naar de diëtist?
  • Wat kun je van de diëtist verwachten?

Tot slot behandelen we enkele feiten en fabels over nierstenen.

 

Hoe herken je nierstenen?

De kristallen die zijn gevormd door moeilijk oplosbare zouten en mineralen vormen kleine steentjes. Deze kunnen erg klein blijven. Dan plas je ze gewoon uit. Als de stenen groter zijn, kan het zijn dat ze blijven hangen in de urineleider. Hierdoor ontstaat pijn. Zo’n pijnaanval heet een koliek. Je kunt nierstenen herkennen aan de volgende symptomen:

  • Vage, opkomende pijn in je zij en onderrug;
  • Een uitstralende pijn naar je lies en onderbuik;
  • Misselijkheid en braken;
  • Zweten;
  • Vaak plassen;
  • Bloed in de urine.

 

Hoe worden nierstenen behandeld?

Nierstenen plas je meestal uit. Dit kan enkele dagen duren. Wanneer je last hebt van een pijn veroorzaakt door nierstenen, is het belangrijk dat eerst de pijn wordt verholpen en de spieren van de urinewegen ontspannen. Dit kan door middel van pijnstillers. Hiervoor schrijft de arts een recept. Zo kan de steen/kunnen stenen worden uitgeplast.

 

Als de stenen te groot zijn om uit te plassen, kunnen deze op verschillende manieren worden verwijderd door een uroloog. Een methode daarvoor is vergruizing van de nierstenen door geluidsgolven. Als vergruizing niet werkt, kunnen deze met een operatie worden verwijderd.

 

Wat is de invloed van voeding bij nierstenen?

Er zijn een aantal zaken die de kans op nierstenen vergroten. In deze gevallen kan de urine extra veel afvalstoffen bevatten, waardoor nierstenen kunnen ontstaan:

  • Weinig vochtinname;
  • Overmatig zweten;
  • Hoge zoutinname;
  • Gebruik van bepaalde medicijnen;
  • Als je vaak een urineweginfectie hebt;
  • Bij het eten van veel eiwitten (met name veel vlees);
  • Het uitscheiden van grote hoeveelheden mineralen, bijvoorbeeld calcium, oxalaat en urinezuur. Het kan zijn dat deze mineralen in je bloed zitten als gevolg van een dieet, erfelijke aanleg of een ziekte.

Mannen hebben vaker last van nierstenen dan vrouwen.

 

Nierstenen kun je voorkomen door kleine aanpassingen in je voedingspatroon:

  • Het belangrijkste advies is om voldoende water te drinken. Het liefst water, met water verdunde suikervrije dranken of kruiden- of rooibosthee. Neem niet te veel koffie, sterke zwarte of groene thee en ijsthee, bouillon of alcoholhoudende dranken. Aan de kleur van de urine kun je zien of je voldoende drinkt. Wanneer je eenmaal nierstenen hebt gehad, drink dan 2,5-3 liter vocht verspreid over de hele dag. Als je urine donker van kleur is en je maar 3 of 4 keer per dag naar de toilet hoeft, dan drink je te weinig;
  • Vermijd zoutrijke producten. Probeer je zoutinname te beperken tot maximaal 6 gram per dag. Wanneer de zoutinname hoog is, zit er meer calcium in je urine omdat je nieren dit extra gaan uitscheiden;
  • Eet niet te veel eiwitrijke, dierlijke producten, zoals vlees, vis en kip. Zie hiervoor de Schijf van Vijf;
  • Eet calciumhoudende producten bij de maaltijd. Zo wordt de binding tussen calcium en oxaalzuur in de darm gestimuleerd. Oxaalzuur komt daardoor niet meer in het bloed en dus de urine terecht, waardoor minder snel nierstenen ontstaan. Calcium vind je vooral in melk, melkproducten en kaas. Maar gebruik zuivelproducten niet overmatig, houd de Schijf van Vijf aan;
  • Zorg voor een gezond leefpatroon. Beweeg voldoende. Wanneer er sprake is van overgewicht is het belangrijk om af te vallen. Overleg met de diëtist hoe je dit het beste kunt aanpakken.

 

Wanneer ga je naar de diëtist?

De diëtist kan advies geven over aanpassingen in je voedingspatroon om de kans op nierstenen te verkleinen.

 

Wat kun je van de diëtist verwachten?

De diëtist geeft advies hoe en waarom je voldoende kunt drinken, geeft tips om minder zout te gebruiken, stemt advies af op de soort nierstenen, en geeft advies voor het juiste bewegingspatroon.

 

Feiten en fabels

Er worden veel fabels over nierstenen verteld. Kun jij de feiten van de fabels onderscheiden?

 

Feit of fabel?

Het drinken van veel vocht zoals bier en ijsthee verkleint de kans op nierstenen.

Fabel! Het belangrijkste advies is om voldoende te drinken (2,5-3 liter vocht per dag). Het liefst water of niet te sterke thee. Bier en ijsthee bevatten, net als frisdranken stoffen die de vorming van nierstenen juist stimuleren.

 

Feit of fabel?

Nierstenen ontstaan in de nieren en verplaatsen zich niet.

Fabel! Nierstenen kunnen inderdaad in de nieren ontstaan, maar verplaatsen zich wel. Je plast ze uit of ze kunnen klem komen te zitten in de urineleider. Hierdoor kun je een pijnaanval krijgen (koliek).

 

Feit of fabel?

Nierstenen plas je meestal na enkele dagen uit.

Feit! Kleine nierstenen kun je gewoon uitplassen. Het kan zelfs dat je hier geen pijn van ervaart. Het kan echter wel enkele dagen duren. Wanneer de steen te groot is gaat het uitplassen moeilijker en kan deze blijven hangen in de urineleider. Hierdoor kun je een pijnaanval krijgen (koliek). Wanneer uitplassen niet mogelijk is, kan de steen/kunnen de stenen worden verwijderd door vergruizing of een operatie.

 

Meer weten?

Wil je weten hoe het precies zit en wat voor jou de beste voeding is? Ga dan naar de diëtist!

 

Relevante links

Zoutbewust eten

Nederlandse Vereniging voor Neurologie

Nierstenen

Nierstenen bij mannen en vrouwen

Waarom eten we vetten?

, diëtist 20 mei 2019
De 74-jarige meneer H. ligt opgenomen op de cardiologie-afdeling. Hij heeft een hartinfarct gehad. ‘En dat terwijl ik toch...

Koemelkallergie of lactose-intolerantie?

, diëtist 16 mei 2019
‘Ze zeggen dat ik geen kaas mag gebruiken, maar dat gebruik ik mijn hele leven al gewoon zonder klachten!’...

Cola light of cola zero? Wat is het verschil?!

, diëtist 13 mei 2019
Je zit op het terras en iemand bestelt cola light en de ander zegt “Doe mij maar een cola...

Meten van de spieren met bio-impedantie

, diëtist 9 mei 2019
De afdeling diëtisten heeft sinds kort een bio-impedantie meter aangeschaft, een apparaat waarmee we de samenstelling van het lichaam...