Eiwitbeperking tijdens revalidatie

, diëtist 12 augustus 2019

Er zijn momenten waarop ik mij besef dat het vak diëtist echt heel bijzonder is. Ik heb het privilege om samen met mijn cliënten en patiënten te praten over de wondere wereld van voeding en de oneindige creativiteit die je daarbij kunt gebruiken! Er zijn talloze verschillende voedingsmiddelen te combineren om een voedingsadvies op maat te maken. Voor ieder persoon is dit weer een ander advies. Dit realiseerde ik mij toen ik laatst een pop-up in mijn werkmail zag verschijnen: Mevrouw P, 70 jaar, ondervoede toestand. Dieetadvies? Eiwitbeperking.

 

eiwitbeperking tijdens revalidatie

Revalidatie

Ik werk in een geriatrisch revalidatiecentrum. Hier komen mensen van 65 jaar of ouder om te herstellen van bijvoorbeeld een botbreuk. Het voorschrift dat mensen van deze leeftijd krijgen is vaak een energie- en eiwitverrijkt dieet. Tijdens het verblijf in het revalidatiecentrum wordt er hard aan gewerkt om iemand zo snel mogelijk te laten aansterken zodat hij of zij weer zelfstandig thuis kan wonen. Energie is hierbij hard nodig om met voldoende brandstof de fysiotherapie in te gaan. Je lichaam gebruikt hierbij eiwitten voor ondersteuning van de spieren tijdens de herstelperiode.

 

Uitzondering

Mevrouw P. is in dit geval een uitzondering omdat zij chronische nierschade heeft. Haar nieren kunnen slechts een beperkte hoeveelheid eiwitten aan, en hierdoor is ze genoodzaakt om erop te letten dat ze hier niet te veel van binnenkrijgt. Dit betekent dat mevrouw P. een aangepast dieetadvies krijgt met minder eiwitten.

 

Waarom eiwitten minderen?

Een eiwitbeperking wordt geadviseerd wanneer de nieren zodanig slecht werken dat hoge waarden van de afvalstoffen ureum of kreatinine in het bloed worden gevonden. Ureum en kreatinine zijn stoffen die bij de stofwisseling van eiwitten vrijkomen. Normaalgesproken vind je deze stoffen niet in grote hoeveelheden terug in het bloed, omdat ze door de nier worden gefilterd. Om de nieren zo min mogelijk te belasten, kan er worden gekozen voor een eiwitbeperkt dieet.

 

Dagmenu mevrouw P.

Toen ik voor het eerst bij mevrouw P. kwam, vertelde ze me wat ze op een dag ongeveer eet. Ze start de dag met een kom havermoutpap van 250 milliliter (aangemaakt met volle melk), tussendoor een kopje koffie met koffiemelk, bij de lunch 2 boterhammen met kaas of vleeswaren en een glas karnemelk, in de loop van de middag nog een kopje koffie met koffiemelk en na de warme maaltijd (vaak aardappelen, vlees, groenten) een schaaltje yoghurt. Tussendoortjes neemt ze niet of nauwelijks, alleen in de loop van op de avond af en toe een handje noten. De hoeveelheid eiwitten die mevrouw P. met deze voeding binnen krijgt is ongeveer 90 gram. Haar gewicht is 72 kg.

 

Advies

Het advies voor mevrouw P.* is 0.8 gram eiwitten per kilogram lichaamsgewicht. Dit komt neer op 58 gram eiwitten per dag. Dat scheelt dus 32 gram met haar normale inname. Eiwitten zitten voornamelijk in dierlijke producten zoals zuivel, kaas en vlees. “Wat mag ik dan nog wel eten?” riep mevrouw P. verontwaardigd toen ik haar dit vertelde.

 

Ik legde mevrouw uit dat er een heleboel mogelijkheden zijn in de voeding om het totaal aan eiwit terug te dringen. Samen keken we naar de mogelijkheden. Ik vroeg mevrouw of ze ook van zoet beleg houdt en af en toe misschien een kopje koffie zonder koffiemelk of een kopje thee wil drinken. We kwamen uit het volgende dagmenu dat in totaal 58 gram eiwitten bevat:

 

  • Ontbijt: schaaltje havermoutpap (150 ml) en een portie fruit, een glas water
  • In de loop van de ochtend: kopje koffie met koffiemelk en een klein koekje
  • Lunch: 2 volkoren boterhammen, dik besmeerd met roomboter, een snee belegd met zoet beleg en een snee met kaas of vleeswaren, een glas water
  • In de loop van de middag: kopje thee met een portie fruit
  • Warme maaltijd: een halve portie kip, vis of vlees(vervanger), ruime portie aardappelen en groenten
  • In de loop van de avond: een schaaltje yoghurt, volkorencracker met jam, een glas (light)frisdrank

 

Voedingsadvies op maat

Na een paar dagen zie ik mevrouw P. weer om te evalueren. “Het valt eigenlijk reuze mee!” zegt ze tegen me. “Ik heb helemaal niet het gevoel dat ik mezelf beperkingen op leg én ik heb voldoende energie voor fysiotherapie!” Om het afwisselend te maken wisselt mw. P de tussendoortjes wel eens om en kiest ze niet iedere dag voor hetzelfde beleg en dezelfde fruitsoorten. Omdat dit voorbeelddagmenu samen met mevrouw P. is afgestemd, is het voor haar erg gemakkelijk vol te houden.

 

Hoe het verder gaat met mevrouw? Over een paar dagen mag ze weer naar huis!

 

Optimale voeding

De diëtist kan in samenwerking met de arts het beste bepalen welke voedingsstoffen het meest prioriteit hebben voor een optimale voeding die past bij jouw situatie. Er wordt dan uitgebreid gekeken of naast een eiwitbeperkt dieet ook sprake is van een natrium-, kalium-  en of fosfaatbeperking. Raadpleeg bij een eiwitbeperkt dieet daarom altijd de (in nierziekten gespecialiseerde) diëtist.

 

*Let op: Mensen met een chronische nierschade hebben soms naast een eiwitbeperking, ook een natrium-, kalium en of fosfaatbeperking. Bij het eiwitbeperkte dieet voor mevrouw P. is geen rekening gehouden met beperking van natrium, kalium of fosfaat.