Ondervoeding in de geriatrische revalidatie

, diëtist 18 november 2019

Wanneer iemand langere tijd te weinig energie of voedingsstoffen binnenkrijgt spreken we van ondervoeding. Als gevolg van een operatie of medicatie kan bijvoorbeeld je eetlust sterk verminderd zijn waardoor je minder eet. Ondervoeding kan echter ook ontstaan als je extra energie en bouwstoffen (bijvoorbeeld bij ziekte) nodig hebt en je dit niet genoeg aanvult.

Op de geriatrische revalidatieafdeling (GRZ) komt ondervoeding veelvuldig voor. Wat zijn de aandachtspunten om in die revalidatie genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen? Ik vertel daar over in dit blog.

Ondervoeding in de geriatrische revalidatie

Verminderde eetlust

Wanneer ouderen na een operatie van bijvoorbeeld een gebroken heup gaan revalideren, lopen zij een risico op ondervoeding. Als gevolg van medicatie of door de narcose komt verminderde eetlust namelijk vaak voor. Denk hierbij aan klachten als misselijkheid, voedselaversie (afkeer van eten) of een snel verzadigd gevoel.

 

Met regelmaat vliegen bij cliënten de kilo’s eraf, en dan wordt de diëtist ingeschakeld. Vaak is één van de eerste dingen die ik als diëtist hoor: “Ach, meid het valt allemaal wel mee, die kilo’s kan ik best missen”. Of: “Wanneer ik eenmaal weer thuis ben, komt het wel weer goed”. Maar het nadeel is vaak, dat het verlies van kilo’s gepaard gaat met het verlies van spiermassa, en laat die spiermassa nou hard nodig zijn om weer te revalideren en weer snel naar huis te kunnen.

 

Eiwit en spiermassa

Het lichaam is opgebouwd uit cellen en al deze cellen bevatten eiwit zoals bij de spieren en organen. Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren en die zijn noodzakelijk  voor de opbouw van lichaamscellen. Daarom is voeding met voldoende eiwit, verdeeld over de dag, zo belangrijk.

 

Wanneer je te weinig eiwit binnen krijgt, leidt dit tot afbraak van spierweefsel. Op lange termijn leidt dit tot een gebrek aan spierkracht en een verminderde weerstand.

 

Eiwitinname

Eiwitten zitten in dierlijke en plantaardige producten. Dierlijke eiwitten zitten vooral in vlees, vis, melk, kaas en eieren. Plantaardige eiwitten zitten vooral in peulvruchten (waaronder soja), noten en graanproducten.

 

Er zijn tijdens GRZ steeds meer mogelijkheden om de energie en eiwitinname te verhogen. Denk aan een extra schaaltje kwark of yoghurt tussendoor, een stukje kaas of worst of eiwitverrijkte voedingsmiddelen (dit houdt in dat in reguliere producten extra eiwit is toegevoegd, bijvoorbeeld eiwitverrijkt sap of gebakjes met extra eiwit; zogenaamde bouwsteentjes).

 

Indien nodig kan er ook drinkvoeding gebruikt worden om de ‘gewone’ voeding aan te vullen.  Als diëtist geef ik graag praktische tips die haalbaar zijn en die bij jou passen. Hierdoor kan je eetlust verbeteren, nemen klachten zoals vermoeidheid af en neemt je spiermassa juist toe. Deze factoren hebben een positief effect op het revalidatietraject zodat je sneller weer naar huis kunt.

 

Sneller herstel

Kortom: als je alert bent op ongewenst gewichtsverlies, verminderde eetlust en zorgt voor voldoende energie- en eiwitinname naast de beweging in de revalidatie, kan ondervoeding vaak voorkomen worden en herstel je sneller. De diëtist kan je hierbij helpen.